Prostitutie in de negentiende eeuw

H. Turken, Binnenhuis met vrolijk gezelschap (ongev. 1828) Foto genomen door WvdB in Noordbrabants Museum Soldaten vormden in de negentiende-eeuwse prostitutie-branche een belangrijke doelgroep. Prostituees die vaak te vinden waren op of rondom het kazerneterrein werden zelfs "soldatenloopsters" genoemd. (1)  Het contact tussen vraag en aanbod was niet zonder risico. Christian blogde al eens over een commandant in Den Bosch die in 1881 zijn soldaten een bordeelverbod oplegt  vanwege de angst voor  venerische aandoeningen . Prostitutie en geslachtsziekten werden in dit kader vaak met elkaar in verband gebracht. In 1889 wordt een onderzoek over het onderwerp gepubliceerd door statisticus G. Mounier. (2)   Het werk is een interessante bron om te vergelijken met informatie uit andere archiefbronnen op het gebied van negentiende-eeuwse prostitutie. 

Bron: Brill Het boek " Selling sex in the city " is de uitkomst van een project om de sociaal economische geschiedenis van de prostitutie in steden met elkaar te vergelijken. Over het onderwerp zijn congressen geweest in Amsterdam en China . In het boek zal de prostitutiegeschiedenis van zo'n twintig plaatsen worden besproken vanaf de zeventiende tot de twintigste eeuw; onder andere Amsterdam, Londen, Brugge, Havanna, Shanghai en Sidney.

Women's Library Glasgow. Foto: WvdB 2014  In de tv-serie: Who do you think you are? (Nederlandse versie is: Verborgen Verleden ) duiken bekende mensen in hun familieverleden. Door de archiefbronnen te bestuderen kan dan blijken dat een voorouder actief was in of te maken kreeg met de prostitutiebranche. (1)  Zo gaat een van de boeiende speurtochten in de serie over een markante voorouder van actrice Alex Kingston , namelijk de negentiende-eeuwse bordeelhoudster Elizabeth Brahams. 

Affiche Reine de joie, moeurs du demi-monde van Victor Joze (1892) Henri de Toulouse-Lautrec  ( Van Gogh Museum ) Het Van Gogh Museum heeft bijna 2080 prenten en affiches uit het fin de siècle tijdperk online geplaatst. De collectie geeft een interessant beeld van het Franse leven aan het einde van de negentiende en begin twintigste eeuw door de ogen van de grafische kunststroming.  De collectie is te doorzoeken via vrije zoektermen (bijvoorbeeld: Moulan Rouge, bordelen, madame etc):

C. Monet ( Bron ) Hoe belangrijk de spoorwegen voor negentiende-eeuws Nederland zijn geweest werd ons onlangs weer duidelijk, toen Chris en ik een bezoek brachten aan het Spoorwegmuseum in Utrecht. Behalve een replica van de eerste trein  uit 1839 en tentoonstellingen biedt het museum een mooie collectie spoorboekjes. Op aanvraag zijn ze te bekijken in de bibliotheek . De informatie geeft een interessant beeld over de groei van het openbaar vervoer in de negentiende eeuw en maakt daarmee ook de invloed op de prostitutiemarkt inzichtelijk. 

Cornelia Winkelaar-Hermans  Bron: fam Winkelaar (1) Aan het begin van mijn onderzoek naar de negentiende eeuwse prostitutie  in 2002 kwam ik haar voor het eerst tegen: Cornelia Hermans die in 1849 trouwt met plaatsgenoot Franciscus Winkelaar. Deze "moeder Kee" zou in de jaren die volgen na haar huwelijk tot maar liefst het jaar 1900 de bekendste bordeelhoudster van de stad en daar buiten worden. Haar succes was mede te danken aan haar kinderen met wie ze een hechte band had. Door vele archiefstukken leerde ik Cornelia het afgelopen decennium steeds meer kennen. Ik vroeg me dan vaak af hoe ze er in het echt uit zou hebben gezien. Door het artikel in het Jaarboek van Haerlem dat sinds kort online te lezen is  (zie ook mijn vorige blogpost) weet ik het nu.

Een jaar geleden blogde ik over mijn artikel "Alle bordelen zijn van Moeder Kee" dat net verschenen was in het Haerlem Jaarboek . Inmiddels is het  online beschikbaar . Abstract Halverwege de jaren zestig van de negentiende eeuw heeft Haarlem acht bordelen met een vergunning. Tien jaar later zijn vrijwel alle eigenaren vertrokken of hebben ze tenminste hun bedrijf gesloten. Slechts één bordeel in de stad weet het vol te houden tot de invoering van het bordeelverbod rond 1900. De naam van de desbetreffende eigenaresse is Cornelia Winkelaar-Hermans (of: Moeder Kee). Dit artikel gaat in op de vraag waarom zij wel wist te overleven en de anderen niet. Daarbij heb ik gekeken naar het gemeentebeleid en de levens van de bordeelhouders in deze periode van economische groei. Ga naar volledige tekst Afbeelding: wikimedia.org/